Obecnie mamy tylko 36 szkół dla g/Głuchych w Polsce. Pierwsza szkoła otworzyła się w 1817 w Warszawie na placu Trzech Krzyży, a kolejna we Lwowie w 1830 roku.
Dużo zostało zamkniętych w 1939 ze względu na wojnę a najwięcej zaczeło przybywać po 1945. Niestety od 2013 coraz więcej szkół jest zamykanych, gdyż g/Głusi są wysyłani do klas integracyjnych w szkołach masowych.
Wstęp
Dane o szkołach dla głuchych zostały pobrane z Rejestru Szkół i Placówek Oświatowych (RSPO). Wiele z nich ma oczywiste nazwy, które uwzględniają „głuchy”, „głuchoniemy”, „niesłyszący”, a niektóre z nich kryją się pod nazwą „Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy”. (SOSW) Część z tych ostatnich została znaleziona dzięki liście zrobionej przez Agatę Kosztowny, choć niektórych placówek przez nią wymienionych nie ma na liście RSPO z niewiadomych powodów.
Samo RSPO zawiera błędy w datach otwarcia, bądź zamknięcia, jak i również brakuje w nich niektórych placówek. Będziemy na bieżąco ich szukać i dopisywać do listy. Wszystkie placówki zostały wymienione po części z wykresami. Niektórym z nich dopisaliśmy krótkie historie, a niektórym na razie pozostawiliśmy odnośniki do spisanych historii na stronach zewnętrznych.
Wszystkie daty otwarcia i zamknięcia placówek podane w nawiasach zostały wyciągnięte z oficjalnych kronik szkolnych lub artykułów (dostępnych online jako aktywne czasopisma lub jako skany starych magazynów) w ramach rocznicy założenia szkoły.
Interaktywna mapa
Poniżej interaktywna mapa ukazująca pojawianie i zanikanie szkół dla głuchych na mapie Polski w przedziale lat. Mapa wymaga WebGL w przeglądarce.
Z danych RSPO zostały sporządzone dwa wykresy:
1. To lista szkół jako placówek (najczęściej Specjalnych Ośrodków Szkolno-Wychowawczych), w ramach których jest kilka szkół/oddziałów, ale są liczone jako jedno (np. nawet jeśli w szkole jest podstawówka, liceum i przysposabiające to wszystko to jest liczone jest jako 1 na wykresie). Data początkowa liczona jest wraz z otwarciem pierwszego „oddziału” a data zamknięcia wraz z zamknięciem całości placówki edukacyjnej.
Na dzień 15.08.2026 jest ich 36 w Polsce. W okresie 1817-2026 w Polsce (także we Lwowie) pojawiły się 52 unikalne placówki.
2. Ukazuje ile otwarto placówek szkolnych a ile zamknięto w danym roku.
Nie ma na razie osobnych wykresów na zamykanie się i otwieranie pojedyńczych oddziałów szkolnych gdyż dane w RSPO nie są dokładne i wymagają ręcznego sprawdzenia.
Częstsze zamykanie szkół w XX wynikało głównie ze względu na sytuację wojenną w 1939. Przed tym rokiem zamknięte placówki wynikały z przenoszenia głuchych z jednego ośrodka do drugiego (np z Bydgoszczy do Kościana czy z Rybnika do Lipska). Powody były różne choć głównie były to budynki niebezpieczne do mieszkania i nauki wymagające podstawowego remontu (jak budynki zespołu parkowo-pałacowego w Ostromecku), a w innych przypadkach pokoje były za małe i niekiedy właściciele pożyczonego szkole budynku domagali się zwrotu sal (np. szkoła dla głuchych w Rybniku znajdowała się w budynku zakładu psychiatrycznego).
Od wieku XXI zamknięcia placówek raczej bardziej wynikają z utraty głuchych wychowanków, których rodzice są częściej zachęcani aby swoje dzieci wysyłać do klas integracyjnych w szkołach masowych. W efekcie niektóre z placówek są łączone w jedną a głusi przenoszeni do wspólnej szkoły (np. SOSW pn. Centrum Autyzmu i Całościowych Zaburzeń Rozwojowych w Krakowie składa się z dwóch dawnych szkół dla g/Głuchych).
Krótkie historie szkół dla g/Głuchych
Dziękujemy @elbruf, za zainspirowanie do ręcznego sprawdzenia i spisania historii Zakładów i SOSW. Pomysł powstał za sprawą korekty ze strony użytkownika @elbruf co do błędnej daty założenia SOSW w Lublińcu i Rybniku w dokumentach RSPO.
Ta magiczna szkoła otwarta w 1817 to Instytut Głuchoniemych Im. Ks. Jakuba Galkowskiego przy pl. Trzech Krzyży w Warszawie (kiedyś nazywany Instytutem Głuchoniemych i Ociemniałych). Choć „głuchoniemy” jest obecnie obraźliwą nazwą, gdyż g/Głusi potrafią mówić w Polskim Języku Migowym (PJM), a niektórzy nawet oralnie, to Instytut nosi wciąż ową nazwę, głównie ze względów historycznych. Jest to pierwsza w Polsce, i do dziś działająca, placówka zrzeszająca ogrom g/Głuchych osób i ucząca po części w PJM.
W 1871 nauczyciel szkoły publicznej w Bydgoszczy, Wilhelm Schmidt, otworzył prywatną szkołę dla głuchych. Na początku uczyło się tam tylko 10 wychowanków, którzy wywodzili się z biednych rodzin. Pomimo stanu materialnego rodzin wychowanków, dzięki dofinansowaniu od władz Prowincji oraz Urzędu Miasta w Bydgoszczy, szkoła mogła kontynuować swoją działalność. W kolejnych latach dochodzili nowi uczniowie głusi, jak i nauczyciele. Pierwszą nauczycielkę zatrudniono dopiero w 1897 roku. Nie wiadomo gdzie stacjonowali uczniowie, gdyż szkoła nie miała internatu, ale wiadomo, że w 1900 roku pomieszkiwali oni w rodzinach zastępczych w Bydgoszczy, który wtedy liczył oko 50000 mieszkańców.
Przez cały ten okres głusi uczyli się w małych pokojach szkoły, które pierwotnie miały być mieszkaniami. Aby poprawić tę sytuację w roczniku szkolnym 1908/09 szkołę rozbudowano o nowe skrzydła, z dużymi i jasnymi salami lekcyjnymi. Wiadomo, że pod koniec pierwszej dekady XX wieku szkoła miała aulę, 9 sal lekcyjnych i salę gimnastyczną.
W szkole obowiązywała oralna metoda nauczania w języku niemieckim. Dopiero w 1922 roku zaczęto nauczanie po polsku.
W sierpniu 1922 r. głusi uczniowie zostali przeniesieni do Krajowego Zakładu dla Głuchoniemych w Kościanie, a sam budynek w Bydgoszczy oddano aby służył Bydgoskiemu Ośrodkowi dla Niewidomych.
Poniżej tabela z rocznymi statystykami ilu było uczniów w Bydgoskim Zakładzie, ilu nauczycieli ich uczyło i w ilu klasach (nie mylić z pokojami).
| Rok | Uczniowie | Nauczyciele | Klasy |
| 1871 | 10 | ? | ? |
| 1871-1874 | 22 | ? | ? |
| 1874 | 26 | ? | ? |
| 1880 | 45 | 5 | 5 |
| 1887 | 51 | 7 | 6 |
| 1896 | ? | 8 | 8 |
| 1900 | 75 | 9 | 8 |
| 1903 | 80 | 9 | 8 |
| 1913 | 83 | 9 | 8 |
| 1917 | 89 | 9 | 8 |
| 1920 | 70 | 6 | ? |
Wraz z zamknięciem się Prowincjonalnego Ośrodla dla Głuchoniemych w Bydgoszczy w 1922 przeniesiono wszystkich wychowanków do nowo powstałej placówki w Kościanie.
Zakład w Kościanie został filią Poznańskiego Zakładu dla Niewidomych i Głuchych. W 1934 zakład w Kościanie został zlikwidowany. Podopieczni zostali przeniesieni do ośrodka w Poznaniu.
Źródło: Słownik historyczny „Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku [4]
W 1939 roku, kiedy niemcy zajęli Bydgoszcz, zakład stał się niemiecką szkołą dla głuchych, w skład której wchodziły również głuche dzieci z zlikwidowanej Szkoły dla Głuchoniemych w Wejherowie.
Reszta historii zostanie dopisana.
Historia Zakładu zaczyna się od zobowiązania, jakie nałożono na władze międzywojennego województwa śląskiego. Od 1922 roku [6] (bądź 1911 [5]) wymagano aby województwo zapewniło opiekę oraz edukację dzieciom “głuchoniemym” mieszkających na terenach Śląska. Choć istniał zakład w Raciborzu to był po stronie niemieckiej, pozostawiając polską część Górnego Śląska bez szkół dla głuchych. W pierwszych latach od narzucenia owego wymogu rozwiązano sytuację tak, że wszystkie dzieci głuche ze Śląska posyłano do Zakładu dla Głuchoniemych w Kościanie w Wielkopolsce.
W odpowiedzi na te wymogi Śląska Rada Wojewódzka powołała w 1926 roku szkołę dla głuchych w pawilonach przy zakładzie psychiatrycznym w Rybniku, gdzie działała przez kolejne 9 lat. Miejsce było na tyle małe, że nie pozwoliło na pomieszczenie wszystkich dzieci. Dla przykładu, podczas gdy w 1928 roku szukano miejsca dla 140-150 dzieci, to Zakład mógł przyjąć tylko 60-100 osób. W pomieszczeniach budynku psychiatrycznego trudno było nauczać młodzież zawodu, a sam szpital domagał się zwrotu budynków, gdyż dochodziło coraz więcej pacjentów. W efekcie w 1935 roku szkołę w Rybniku zamknięto a wszystkich głuchych przeniesiono do Zakładu w Lublińcu.
Przytaczamy artykuły prawne, gdyż wydają się nam one bardzo interesujące w kwestii odgórnie narzuconego obowiązku zakładania szkół dla głuchych w XIX wieku.
Powołując się na pismo Wydziału z dnia 31 III br. L.: P. O. 507,
dotyczące utworzenia Zakładu dla Głuchoniemych w Rybniku komunikuję, stosownie do art. 19 pkt. 1 Tym.: Reg. R. W., że Rada Wojewódzka na posiedzeniu w dniu 13 IV br. powzięła w powyższej sprawie zgodnie z wnioskiem Wydziału następującą uchwałę:
,,Śląska Rada Wojewódzka na podstawie § 31 rozporządzeń wykonawczych do ustawy o opiece społecznej z dnia 8 III 1871 r. (G. S. S. 130) i 11 VIII 1891 r. (G. S. S. 300) i ustawy z dnia 7 VIII 1911 r. w przedmiocie szkolenia dzieci głuchoniemych i ociemniałych, jak również opierając się na przewidzianych w budź. Wojew. Śl. na rok 1926 dział IX § 14 kredytach uchwala:
W pawiionych przy zakładzie psychiatr. w Rybniku mających
być oddane do dyspozycji Wydziału P. O. tworzy się Zakład dla głuchoniemych.
Powołanie do życia tego Zakładu pod względem finansowym, administr. i szkolnym porucza się Panu Wojewodzie.”
(— ) Dr Dworzański,
Radca Wojewódzki,
Kierownik Biura ŚI. Rady Wojew.Źródło: Rocznik 1 Śląskiego Zakładu dla Głuchoniemych w Lublińcu str. 91
- Ustawa o opiece społecznej z dnia 8 III 1871 r. (G. S.
S. 130) – „§ 31. Wiejskie stowarzyszenia pomocy ubogim – w prowincji Prusy Wschodnie, wiejskie stowarzyszenia pomocy ubogim prowincji – są zobowiązane do zapewnienia opieki, leczenia i pielęgnacji osobom chorym psychicznie, idiotom, epileptykom, głuchoniemym i niewidomym potrzebującym opieki instytucjonalnej, w odpowiednich placówkach.” (źródło: Online-Handbuch Inklusion als Menschenrecht) - Ustawa o opiece społecznej z dnia 11 VIII 1891 r. (G. S. S. 300), poprawka do ustawy z 1981 roku.
- Ustawa z dnia 7 VIII 1911 r. w przedmiocie szkolenia dzieci głuchoniemych i ociemniałych. – „Dzieci niewidome, które ukończyły szósty rok życia, a także dzieci głuchonieme, które ukończyły siódmy rok życia, podlegają, o ile wydają się wystarczająco rozwinięte i zdolne do nauki, obowiązkowi uczęszczania do placówek dla dzieci niewidomych i głuchoniemych (obowiązek szkolny).” (źródło: Preußische Gesetzsammlung. 1911, Nr. 25 (26 August))
Liczba wychowanków w Zakładzie w Rybniku na dzień 1 października 1934 roku.
| Rok | Liczba chłopców | Liczba dziewcząt | Razem |
| 1927 | 25 | 20 | 45 |
| 1928 | 40 | 32 | 72 |
| 1929 | 41 | 39 | 80 |
| 1930 | 45 | 40 | 85 |
| 1931 | 44 | 37 | 81 |
| 1932 | 56 | 44 | 100 |
| 1933 | 53 | 46 | 99 |
| 1934 | 53 | 50 | 103 |
W obliczu obowiązku nałożonego na władze województwa śląskiego, aby zapewniły opiekę i edukację dzieciom głuchym próbowano wstępnie ulokować takie dzieci przy Zakładzie Psychiatrycznym w Rybniku, gdyż najbliższa szkoła dla głuchych była w Raciborzu po stronie niemieckiej a nie polskiej. Okazało się, że zakład psychiatryczny miał za małe sale do nauki a także po kilku latach domagał się zwrotu pomieszczeń, gdyż przybywało im pacjentów. Ponownie pojawiło się zapotrzebowanie na szkołę dla głuchych na Śląsku.
Wstępnie planowano założyć szkołę w Cieszynie lub Mysłowicach, lecz ostatecznie zdecydowano się w 1928 roku na wybudowanie Zakładu dla Głuchoniemych w Lublińcu. Pierwsi głusi uczniowie rozpoczęli lekcje w 1935 roku, wśród których byli również byli wychowankowie zamkniętego już Zakładu w Rybniku.
Pracownicy Zakładu spisali ogromną kronikę na lata 1937 [5] i 1938 [7] prawieże dzień po dniu. Zachęcamy do przeglądnięcia jej, gdyż dostarcza ona wielu ciekawych informacji o życiu całymi tygodniami w szkole dla głuchych poprzez opisy wychowanków, nauczycieli, lekcji, planu dnia, wydarzeń szkolnych, zajęć dodatkowych, zbiórek harceskich czy przytaczając korespondencje z rodzicami głuchych.
Reszta historii zostanie dopisana.
| Rok | Liczba uczniów |
| 1952/1953 | 270 |
| 1955-1977 | 300 rocznie |
| 1974/1975 | 338 |
Pod koniec pierwszej połowy XX wieku na Pomorzu nie było miejsca, gdzie dzieci głuche mogłyby się uczyć. Władze powiatowe wstępnie przeznaczyły na ten cel XVIII – wieczny pałacyk myśliwski wchodzący w skład zespołu pałacowo – parkowego w Ostromecku. Miał on być jedynie chwilowym rozwiązaniem, gdyż na tamtą chwilę budynek był niebezpieczny aby przebywały w nim osoby, a co dopiero dzieci. Przeprowadzono wstępny remont, dzięki któremu 1 marca 1947 roku otwarto szkołę i zaczęto nauczać pierwsze klasy szkoły podstawowej i zawodowej. Koło samego pałacu również istniało gospodarstwo przyzakładowe. Jednymi z nauczanych zawodów były: krawiec, szewc i cholewkarz. Sytuacja ta trwała nie na długo, gdyż trudności z budynkiem sprawiły, że szkołę zawodową zamknięto z końcem rocznika szkolnego 1964/1965. Szkoła podstawowa się ostała, gdyż część jej lekcji odbywała się w budynkach mieszkalnych na terenie wsi Ostromecko, a część w pałacyku myśliwskim. Nie wiadomo co się stało z gospodarstwem.
Na początku lat 1970 w ramach zakładu działała tylko szkoła podstawowa i internat. Jakiś czas później, bo w 1977 roku, oddano do użytku edukacyjnego inny pałac z XIX wieku, a rozproszeni po wsi uczniowie mogli w końcu uczyć się i spać pod jednym dachem nowej placówki. W roku szkolnym 1978/1979 do Ostromecka uczęszczało 24 głuchych uczniów, ktorych nauczało 3 nauczycieli.
Choć sam pałacyk myśliwski (nie mylić z pałacem) w Ostromecku miał być chwilowym rozwiązaniem to lekcje odbywały się na jego terenie aż do 1983 roku. Zamknięto wtedy pałacyk ze względów bezpieczeństwa, a Ci którzy uczyli się w nim zostali odesłani do Rafy (wsi oddalonej o 15 km). Wynika z tego, że Ci którzy się uczyli we wsi do tej pory dostali nowe miejsce w pałacu z XIX wieku a Ci, którzy się uczyli w pałacyku z XVIII wieku zostali przeniesieni do Rafy. Niestety i nowo oddany do użytku pałac również nie był wzorowy. Za decyzją Państwowej Inspekcji Pracy w 1986 roku wyłączono z użytkowania sypialnie na pierwszym piętrze a wszystkich głuchych wychowanków ulokowano na parterze. Było takie zagęszczenie, że w jednej sypialni spało nawet 30 dziewczynek.
Pomimo trudności z lokalem i przenoszeniem uczniów, władze oraz nauczyciele ośrodka starali się zapewnić dobrą naukę i wypoczynek głuchym. Dekorowano sale i utrzymywano kontakt z domami rodzinnymi podopiecznych. Także wraz z rodzicami władze ośrodka apelowały do władz (nie wiadomo jakich, najprawdopodobniej lokalnych) o wsparcie i zwrócenie uwagi na stan placówki a także los jej wychowanków. Całą trudną i zawiłą sytuację opisywał również od 1972 roku redaktor lokalnej prasy. Apelacje, szczególnie rodziców, pomogły, gdyż w 1989 roku ówczesny Minister Edukacji Narodowej przyjechał do Ostromecka ocenić sytuację. Po tym co zobaczył, obiecał wsparcie finansowe przy budowie nowego miejsca w Bydgoszczy, gdzie głusi z Ostromecka mogliby kontynuować naukę wraz ze swoimi nauczycielami. Dzięki temu w sierpniu 1990 roku zamknięto Ośrodek a głuchych przeniesiono do Bydgoszczy.
Głuche dzieci z zamkniętej szkoły w Ostromecku w 1990 roku ulokowano w budynku po Hotelu Ochotniczych Hufców Pracy na obrzeżach Bydgoszczy. W mieszkalnych, małych pomieszczeniach uczniowie spali oraz odbywali swoje lekcje. Pomimo niedostosowanych do nauki warunków nauczyciele i rodzice zgadzali się na tę sytuację wierząc, że ich dzieci będą mogły się uczyć w nowym Ośrodku budowanym od 1989 roku w bydgoskiej dzielnicy Fordon. Nadzieje się spełniły, gdyż we wrześniu 1993 roku otwarto rozbudowany Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Głuchych wraz z internatem. Ówczesny Minister Edukacji Narodowej tak jak zobaczył sytuację szkoły w Ostromecku i obiecał wsparcie finansowe przy budowie nowego miejsca tak słowa dotrzymał.
Od tego momentu Zakład działał przez wiele lat w swoim własnym specjalnym budynku z internatem i działa nadal.
Na rok 2020 w Ośrodku uczyły się dzieci i młodzież na wielu poziomach, od wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, szkoły podstawowej aż po szkołę policealną. 180 uczniów z województwa kujawsko-pomorskiego i województw ościennych uczyło się takich zawodów jak: kucharz, monter elektronik, cukiernik, krawiec, pracownik pomocniczy obsługi hotelowej, technik elektronik, technik żywienia i usług gastronomicznych, technik technologii odzieży, technik informatyk i florysta.
- Zakład dla Głuchoniemych we Lwowie (1830 – 1939)
- Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niesłyszących im. Józefa Sikorskiego na Śródce w Poznaniu (1832–1919)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Niesłyszących i Słabosłyszących im. Marii Grzegorzewskiej w Raciborzu (1836 – dziś) (źródła: 1, 2, 3, 4, 5)
- Żydowska Szkoła dla Głuchoniemych im. Józefa Izaaka Bardacha we Lwowie (1871 – 1939)
- Szkoła dla Dzieci Głuchoniemych Żydów w Łodzi (1914? – 1934?)
- Szkoła Chrześcijańska dla Dzieci Niesłyszących w Łodzi (Szkoła Nr 97) (1915 – 1939)
- Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niesłyszących im. Józefa Sikorskiego w Poznaniu (1919 – dziś)
- Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 2 dla Niesłyszacych i Słabosłyszących w Wejherowie (1921 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niesłyszących im. Jana Siestrzyńskiego w Krakowie (1925 – 2013)
- Dolnośląski Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 12 dla Uczniów Niesłyszących i Słabosłyszących oraz z innymi niepełnosprawnościami im. Marii Grzegorzewskiej we Wrocławiu (1945 – dziś)
- Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niesłyszących, Słabosłyszących i z Afazją nr 4 w Łodzi (1945 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 5 im. Świętego Stanisława w Krakowie (1947-2013)
- Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niesłyszących i Słabosłyszących w Otwocku-Śródborowie (1949 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Niesłyszących im. Janusza Korczaka w Krakowie (1950 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy nr 2 im. dr Janusza Korczaka w Przemyślu (1951 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży Niesłyszącej i Słabosłyszącej im. Jana Pawła II w Lublinie (1952 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niesłyszących im. H. Ch. Andersena w Szczecinie (1953 – 2021)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Gołotczyźnie (1953 – 2013)
- Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Głuchych im. Św. Filipa Smaldone w Olecku (1953 – dziś)
- Zespół Szkół Specjalnych Nr 42 w Zabrzu (1956? – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy im. Kornela Makuszyńskiego w Żarach (1957 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Słabosłyszących im. Juliana Tuwima w Szczecinie (1957 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 1 im. Janusza Korczaka w Łodzi (1964 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej im. Marii Grzegorzewskiej w Sławnie (1964 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Niesłyszących i Słabosłyszących im. Marii Grzegorzewskiej w Radomiu (1967 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niesłyszących w Olsztynie (1970 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci i Niesłyszących im. Jana Siestrzyńskiego w Warszawie (1970 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla dzieci Słabosłyszących nr 15 im. Ottona Lipkowskiego w Warszawie (1972 – 2025)
- Szkoła Podstawowa Nr 48 dla Dzieci Słabosłyszących we Wrocławiu (1975 – 2015)
- Zespół Szkolno-Przedszkolny dla Dzieci Niesłyszących i Słabosłyszących w Katowicach (1978 – dziś)
- Zespół Szkół dla Dzieci Niesłyszących w Bielsku-Białej (1983 – 2017)
- Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy Nr 2 w Kutnie (1985 – dziś)
- Szkoła Podstawowa nr 48 z Oddziałami dla Słabosłyszących im. 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich w Bydgoszczy (1985 – dziś)
- Ośrodek Szkolno – Wychowawczy im. Przyjaciół Środowiska w Długopolu Zdroju (1986 – dziś)
- Zespół Szkół Nr 1 im. Generała Jerzego Ziętka w Katowicach (1986 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy nr 6 im. Jana Pawła II w Krakowie (1988 – dziś)
- Zespół Szkół nr 7 im. 16. Pułku Ułanów Wielkopolskich w Bydgoszczy (1992 – dziś)
- Zespół Szkół Specjalnych dla Niesłyszących i Słabosłyszących w Tarnowie (1992 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Nowym Siodle (1994 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży w Kielcach (1994 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Marka Ratajczaka w Rydzynie (1996 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 2 im. Plutonu Głuchoniemych AK w Kaliszu (1996 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnych im. prof. Z. Sękowskiej w Lublinie (2012 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy pn. Centrum Autyzmu i Całościowych Zaburzeń Rozwojowych w Krakowie (2013 – dziś)
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej w Dąbrowie Górniczej (2016 – dziś)
- Szkoła dla Głuchoniemych Dzieci Żydowskich im. Braci Himelszajn w Międzyrzecu Podlaskim (? – ?)
- Galicyjski Zakład dla Głuchoniemych Pod Wezwaniem Trójcy Przenajświętszej we Lwowie (? – ?)
Bibliografia
[1] Rejestr Szkół i Placówek Oświatowych https://rspo.gov.pl
[2] Historia szkół w Bydgoszczy, Kościanie i Ostromecku – Ryszard Bielecki: Z Dziejów Ośrodka…
[3] Krajowy Zakład dla Głuchoniemych w Kościanie – Krajowy Zakład dla Głuchoniemych w Kościanie | 1922–1934 | Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niesłyszących
[4] Krajowy Zakład dla Głuchoniemych w Kościanie – Słownik historyczny „Opieka nad dziećmi na ziemiach polskich w XIX-XXI wieku”
[5] Założenie szkoły w Rybniku (str 91-92) i kronika roku 1937 szkoły w Lublińcu – Rocznik 1 Śląskiego Zakładu dla Głuchoniemych w Lublińcu
[6] Zakład w Rybniku (str 4) i Zakład w Lublińcu (str 4-6) – Tablice pamiątkowe Ziemi Lublinieckiej (XII). W 90. ROCZNICĘ POWSTANIA SOSW IM. KONRADA MAŃKI W LUBLIŃCU
[7] Kronika roku 1938 szkoły w Lublińcu – Rocznik 2 Śląskiego Zakładu dla Głuchoniemych w Lublińcu
Dane do pobrania
Plik .ods z otwartymi i zamkniętymi szkołami dla głuchych w Polsce pobrane z RSPO